Jak przesłuchać podejrzanego: 7 skutecznych technik

Akta sprawy 09 · 5 min czytania

Dobry przesłuchujący nie krzyczy. Najpierw wyciąga z człowieka całą historię, a potem pozwala, żeby to ona zrobiła resztę.

Żeby dobrze przesłuchać podejrzanego, najpierw pozwól mu opowiedzieć szczegółową wersję wydarzeń, a dopiero potem sprawdzaj ją dowodami, o których on nie wie. Taka kolejność wynika z badań nad przesłuchaniami policyjnymi i dokładnie tak wygrywa się w Break the Suspect, grze głosowej, w której przesłuchujesz podejrzanych sterowanych przez AI. A oni kłamią.

Siedem technik przesłuchania

1. Zacznij szeroko. „Proszę opowiedzieć o tamtym wieczorze” da ci więcej niż „Był pan tam?”. Odpowiedzi „tak” albo „nie” nie da się z niczym porównać. Brytyjski model PEACE opiera się właśnie na takiej swobodnej relacji.
2. Przypnij szczegóły. Godziny, miejsca, kto jeszcze był obecny. Każdy szczegół to obietnica, której podejrzany będzie musiał później dotrzymać.
3. Trzymaj dowody w zanadrzu. Badacze nazywają to strategicznym wykorzystaniem dowodów (Strategic Use of Evidence). Pytaj wokół tego, co wiesz, zanim cokolwiek pokażesz. Kłamca, który nie wie, co masz w teczce, często sam się zaplącze.
4. Pokazuj jeden dowód naraz. Połóż go na stole i poproś o wyjaśnienie. Nie tłumacz go za podejrzanego.
5. Używaj ciszy. Po odpowiedzi po prostu poczekaj. Ludzie nie znoszą milczenia w pokoju i zaczynają je wypełniać, a to dodatkowe zdanie rzadko bywa przećwiczone.
6. Poproś o historię od końca. Badania Alderta Vrija i współpracowników sugerują, że opowiadanie wydarzeń w odwrotnej kolejności jest trudniejsze dla kogoś, kto kłamie, bo zmyśloną wersję ćwiczył tylko w jednym kierunku.
7. Najpierw spokój, potem nacisk. Poczucie bezpieczeństwa skłania ludzi do mówienia. Zbyt wczesna presja daje tylko krótkie odpowiedzi albo prośbę o adwokata.

Pięć pytań na początek przesłuchania

• Co pan robił tamtego wieczoru, od początku do końca?
• Kto pana widział i o której godzinie?
• Kiedy ostatni raz widział pan ofiarę i jak się wtedy zachowywała?
• Kto mógłby chcieć jej zaszkodzić i dlaczego?
• Co pan zrobił zaraz po tym, jak dowiedział się o wszystkim?

Nie szukaj kłamstwa w oczach

W serialach detektyw patrzy, czy podejrzany unika wzroku albo drapie się po nosie. Badania nad wykrywaniem kłamstwa pokazują, że takie sygnały są słabą wskazówką: nerwowy bywa także niewinny człowiek, który po prostu boi się policji. Dużo pewniejsze są treść i spójność relacji. Czy godziny się zgadzają? Czy szczegóły zmieniają się przy drugim opowiadaniu? Czy wersja pasuje do dowodów? Na tym warto się skupić. Sprzeczność między relacją a dowodem jest konkretna i można ją pokazać, a „dziwne spojrzenie” to tylko wrażenie.

Błędy, które kończą przesłuchanie za wcześnie

• Oskarżenie w pierwszej minucie. Podejrzany się zamyka, a ty niczego się nie dowiadujesz.
• Wyłożenie wszystkiego naraz. Gdy widzi wszystkie dowody, układa historię, która je omija.
• Dwa pytania w jednym. Odpowie tylko na to łatwiejsze.
• Zapominanie o innych podejrzanych. Dwie relacje, które się wykluczają, są warte więcej niż jedna osoba, która wygląda na zdenerwowaną.

Przećwicz to na podejrzanym, który kłamie

W Break the Suspect siadasz naprzeciwko podejrzanych AI, z których każdy ma coś do ukrycia. Pytasz, o co chcesz, mówiąc albo pisząc, kładziesz dowody na stole, a sprawę zamyka tylko pełne przyznanie się do winy. Jeśli przyciśniesz za mocno, podejrzany zamilknie albo zażąda adwokata. Jeśli wypuścisz mordercę, zostaniesz zawieszony. Gra działa w Safari i Chrome, na telefonie i na komputerze, bez instalowania czegokolwiek. Wszystkie sprawy toczą się po angielsku, więc przy okazji ćwiczysz mówienie w tym języku. Nowa sprawa pojawia się co kilka dni.

Szybkie odpowiedzi

Czy tak naprawdę przesłuchuje policja?

Te techniki pochodzą z opublikowanych badań i modeli szkoleniowych, takich jak PEACE. Praktyka różni się w zależności od kraju. Tutaj służą do gry.

Jakie jest najlepsze pierwsze pytanie?

Pytanie otwarte, które prosi o całą relację, na przykład „Proszę opowiedzieć, jak minął panu wieczór”.

Czy mogę poćwiczyć za darmo?

Tak. Odprawa i pierwsze 5–7 pytań w każdej sprawie są bezpłatne.